Strona Główna arrow 4. Klimat arrow 4.4 Opady atmosferyczne i pokrywa śnieżna
4.4 Opady atmosferyczne i pokrywa śnieżna PDF Drukuj E-mail

Średnie sumy roczne opadów atmosferycznych w województwie dolnośląskim wykazują zależność od wysokości nad poziomem morza oraz rzeźby terenu. Pionowy gradient opadów rocznych, wyznaczony z okresu 1971-2000, stanowi 66 mm/100 m. Odpowiednio wzrasta także liczba dni z opadem, z przeciętnym tempem 5,9 dni/100 m.

Najuboższa w opady jest dolina dolnej Kaczawy i najniżej położona część doliny środkowej Odry między Lubiążem a Głogowem. W Legnicy średnia suma roczna stanowi zaledwie 515 mm. Nieco większe sumy roczne notowane są we Wrocławiu (tab. 4.4.1).

Na wzniesieniach położonych na północny wschód i południowy zachód od osi doliny Odry, średnie sumy roczne opadów zwiększają się na ogół konsekwentnie ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. Dość czytelnie zaznacza się wzrost sum rocznych opadów na Wzgórzach Trzebnickich (Trzebnica 649 mm, Chełstów 661 mm) Największe sumy roczne notowane są na zboczach Gór Izerskich i Karkonoszy (Jakuszyce 1 371 mm). Wysokie opady występują też w Górach Orlickich (Zieleniec 1 221 mm) i zapewne w Masywie Śnieżnika.

Pole opadów na Dolnym Śląsku cechuje się też występowaniem lokalnych anomalii. Efekt cienia opadowego warunkuje niską sumę roczną opadów mierzonych w Kłodzku (576 mm), a duży opad roczny w Świeradowie Zdroju (1 187 mm) to następstwo spiętrzania się tu wilgotnych mas powietrza polarno-morskiego. Z badań Schmucka (1967) wynika, że w obrębie Wrocławia podwyższone sumy opadów występują w Śródmieściu, Starym Mieście i Karłowicach, niższe w dzielnicach wschodnich (Biskupin, Swojec), a także zachodnich.

Tab. 4.4.1. Sumy roczne opadów atmosferycznych (R) i liczby dni z opadem w roku (L) w województwie dolnośląskim (wartości średnie z okresu 1971-2000). ŹRÓDŁO: opracowanie własne.
Sumy roczne opadów atmosferycznych (R) i liczby dni z opadem w roku (L) w województwie dolnośląskim (wartości średnie z okresu 1971-2000).

Przebieg roczny opadów wyraża kontynentalne cechy klimatu, określone wyraźnym maksimum letnim i minimum zimowym. Najmniejsze miesięczne sumy występują zazwyczaj w lutym, największe w lipcu. W Górach Izerskich zaznacza się wtórne maksimum grudniowe.

Średnia roczna liczba dni z opadem równym lub większym od 0,1 mm na nizinnym obszarze Dolnego Śląska i Przedgórzu Sudeckim, waha się w granicach 150-160, a lokalnie na Wzgórzach Trzebnickich wzrasta do około 170. W dolinach i kotlinach liczba tych dni przeważnie przekracza 180, a na Śnieżce osiąga 242. Maksymalną w okresie 1971 - 2000, sumę dobową opadu o wysokości 205,6 mm, zanotowano 17 czerwca 1979 roku w Wałbrzychu.

Ze wzrostem wysokości nad poziomem morza rośnie liczba dni z opadem śniegu, od około 40 na nizinnym obszarze przedsudeckim do 122 na Śnieżce (Kosiba, 1948).

Pokrywa śnieżna w nizinnej części Dolnego Śląska zalega w ciągu roku przeciętnie 35-40, dni a jej występowanie ma charakter epizodyczny. Pojawia się i zanika wielokrotnie w ciągu sezonu zimowego. Wraz z wysokością nad poziomem morza wydłuża się czas trwania pokrywy śnieżnej średnio o 11,4 dni na 100 m. Na Śnieżce zalega przeciętnie w ciągu 195 dni.

Współczynnik trwałości pokrywy śnieżnej, który jest stosunkiem jej liczby do czasu trwania potencjalnego jej okresu występowania, zmienia się od 0,32 w Legnicy do 0,81 na Śnieżce. Powyżej 800 m n.p.m. pokrywa śnieżna zalega bez przerw od stycznia do marca.

Maksymalna grubość pokrywy śnieżnej w nizinnej części Dolnego Śląska, występuje w styczniu i osiąga najwyżej 30-40 cm. W Sudetach grubość pokrywy śnieżnej wzrasta od podnóży masywów do strefy górnej granicy lasu (1 250 m n.p.m.), gdzie w okresie marcowego maksimum osiąga ponad 200 cm. Najwyższe partie grzbietowe są pod tym względem deficytowe, w następstwie intensywnego zwiewania śniegu w dół zboczy (Dubicki i in., 1997).

Obszarem dodatniej anomalii śnieżności zim w środkowej części profilu wysokościowego Sudetów, jest rejon Jakuszyc (860 m n.p.m.), gdzie pokrywa śnieżna zalega przeciętnie 151 dni, a zimowe maksimum grubości przeważnie przekracza 100 cm. Zapas wody, zgromadzony w pokrywie śnieżnej w okresie kulminacji jej grubości, wynosi tu przeciętnie około 450 mm.

Średnia liczba dni z pokrywą śnieżną o grubości powyżej 20 cm, przyjmowanej za kryterium warunków śniegowych dla turystyki narciarskiej, zmienia się na obszarze Dolnego Śląska od 3 we Wrocławiu i 9 w Jeleniej Górze do 119 w Jakuszycach i 157 na Śnieżce.

Tab. 4.4.2. Wybrane wskaźniki występowania pokrywy śnieżnej w okresie 1971-2000. ŹRÓDŁO: opracowanie własne.
Wybrane wskaźniki występowania pokrywy śnieżnej w okresie 1971-2000.

Za najgroźniejszy żywioł w Sudetach uważa się lawiny śnieżne. Według danych Grupy Karkonoskiej GOPR, na obszarze Karkonoszy polskich występuje w ciągu zimy około 20 przypadków zejścia lawin. Przeważają lawiny małe o długości toru od 100 do 200 m. Większość obserwowanych stożków lawinowych znajduje się powyżej górnej granicy lasu. Tylko 12, spośród 47 monitorowanych stale szlaków lawin, wkracza w piętro regla górnego.

< Poprzedni   Następny >

Serwis przygotowany przez: GISPartner SP. z .o.o.